Σακχαρώδης Διαβήτης και Επιπλοκές: Όλα όσα πρέπει να γνωρίζετε

Ο σακχαρώδης διαβήτης είναι μία χρόνια πάθηση που επηρεάζει τον τρόπο με τον οποίο ο οργανισμός διαχειρίζεται τη γλυκόζη, δηλαδή το σάκχαρο του αίματος. Μάλιστα, όταν τα επίπεδα γλυκόζης παραμένουν αυξημένα για μεγάλο χρονικό διάστημα, η υπεργλυκαιμία μπορεί να βλάψει τα αγγεία και τα νεύρα, με πιθανές επιπτώσεις στην καρδιά, τα μάτια, τους νεφρούς και τα κάτω άκρα.

Ωστόσο, οι επιπλοκές του διαβήτη δεν εμφανίζονται απαραίτητα σε όλους τους ασθενείς ούτε έχουν την ίδια βαρύτητα. Η σωστή ρύθμιση του διαβήτη, η τακτική ιατρική παρακολούθηση και η έγκαιρη αντιμετώπιση των προβλημάτων μπορούν να συμβάλουν σημαντικά στην πρόληψη ή την καθυστέρησή τους. Μία από τις σοβαρότερες επιπλοκές που μπορεί να επηρεάσει τα κάτω άκρα είναι το διαβητικό πόδι, το οποίο σε προχωρημένες περιπτώσεις μπορεί να οδηγήσει ακόμη και σε ακρωτηριασμό.

Πόσοι τύποι σακχαρώδη διαβήτη υπάρχουν;

Ο σακχαρώδης διαβήτης διακρίνεται σε διαφορετικούς τύπους, με συχνότερους τον διαβήτη τύπου 1 και τον διαβήτη τύπου 2. Υπάρχει επίσης ο διαβήτης κύησης, καθώς και άλλες, πιο σπάνιες μορφές. Ανεξάρτητα από τον τύπο, η μακροχρόνια μη ικανοποιητική ρύθμιση της γλυκόζης μπορεί να αυξήσει τον κίνδυνο εμφάνισης επιπλοκών.

Ποιες είναι οι επιπλοκές του σακχαρώδη διαβήτη;

Οι επιπτώσεις του διαβήτη μπορεί να αφορούν πολλά διαφορετικά συστήματα του οργανισμού. Μεταξύ των σημαντικότερων είναι οι ακόλουθες:

Διαβητική νευροπάθεια ως επιπλοκή του σακχαρώδη διαβήτη

Η διαβητική νευροπάθεια προκαλεί βλάβες στα νεύρα και μπορεί να οδηγήσει σε πόνο, μούδιασμα, μυρμήγκιασμα ή μειωμένη αισθητικότητα, ιδιαίτερα στα πόδια. Ειδικότερα, όταν η πάθηση περιορίζει την προστατευτική αισθητικότητα, ο ασθενής δυσκολεύεται να αντιληφθεί έγκαιρα τραυματισμούς στα κάτω άκρα. Ένα άτομο μπορεί να τραυματιστεί ή να δημιουργήσει πληγή στο πόδι χωρίς να αντιληφθεί εγκαίρως το πρόβλημα.

Διαβητική νεφροπάθεια 

Ο σακχαρώδης διαβήτης μπορεί να προκαλέσει σταδιακή βλάβη στους νεφρούς. Για τον λόγο αυτό, ο γιατρός παρακολουθεί τακτικά τη νεφρική λειτουργία που αποτελεί σημαντικό μέρος της φροντίδας ενός ατόμου με διαβήτη.

Διαβητική αμφιβληστροειδοπάθεια

Η μακροχρόνια αυξημένη γλυκόζη μπορεί να προκαλέσει βλάβες στα μικρά αγγεία του αμφιβληστροειδούς και να επηρεάσει την όραση. Σε σοβαρές περιπτώσεις, η βλάβη μπορεί να προκαλέσει μόνιμη απώλεια όρασης.

Καρδιαγγειακές επιπλοκές

Τα άτομα με σακχαρώδη διαβήτη αντιμετωπίζουν αυξημένο κίνδυνο καρδιαγγειακών παθήσεων, όπως το έμφραγμα και το εγκεφαλικό επεισόδιο. Η ρύθμιση του σακχάρου, της αρτηριακής πίεσης και της χοληστερόλης, σε συνδυασμό με τις οδηγίες του θεράποντος ιατρού, είναι σημαντική για τη μείωση του συνολικού κινδύνου.

Προβλήματα στα πόδια

Η νευροπάθεια και η μειωμένη αιμάτωση των κάτω άκρων μπορούν να δημιουργήσουν ένα ιδιαίτερα ευάλωτο πόδι. Έτσι, μία μικρή πληγή, ένας κάλος ή ένας τραυματισμός μπορεί να περάσει απαρατήρητος και να εξελιχθεί σε έλκος ή λοίμωξη. Γι’ αυτό η φροντίδα των ποδιών αποτελεί σημαντικό κομμάτι της αντιμετώπισης του διαβήτη.

Τι είναι το διαβητικό πόδι;

Με τον όρο «διαβητικό πόδι» περιγράφουμε ένα σύνολο προβλημάτων που μπορεί να εμφανίσει στα πόδια του ένα άτομο με σακχαρώδη διαβήτη, όπως έλκη, λοιμώξεις και άλλες βλάβες. Στην εμφάνιση αυτών των προβλημάτων μπορούν να συμβάλουν η νευροπάθεια, η μειωμένη κυκλοφορία του αίματος και οι παραμορφώσεις του ποδιού. Μάλιστα, οι παράγοντες αυτοί μπορεί να συνυπάρχουν, αυξάνοντας τον κίνδυνο εμφάνισης έλκους και άλλων επιπλοκών.

Η νευροπάθεια είναι ιδιαίτερα σημαντική, επειδή η μειωμένη αισθητικότητα μπορεί να σημαίνει ότι ένας τραυματισμός δεν γίνεται αντιληπτός. Παράλληλα, η μειωμένη κυκλοφορία μπορεί να δυσκολέψει την επούλωση.

Ποια σημάδια στο πόδι χρειάζονται προσοχή;

Ένα άτομο με διαβήτη θα πρέπει να δίνει ιδιαίτερη προσοχή σε οποιαδήποτε αλλαγή στα πόδια του. Ενδεικτικά σημάδια που χρειάζονται αξιολόγηση από επαγγελματία υγείας είναι:

• πληγή ή έλκος που δεν επουλώνεται,
• αλλαγή στο χρώμα του δέρματος,
• πρήξιμο,
• ερυθρότητα ή αυξημένη θερμοκρασία στην περιοχή,
• έκκριση από μία πληγή,
• σημάδια λοίμωξης,
• νέος πόνος ή μούδιασμα,
• τραυματισμός ή φουσκάλα,
• αλλαγές στο σχήμα του ποδιού.

Ιδιαίτερη σημασία έχει το γεγονός ότι η απουσία πόνου δεν σημαίνει απαραίτητα απουσία σοβαρού προβλήματος. Η νευροπάθεια μπορεί να μειώσει την αίσθηση του πόνου, με αποτέλεσμα ένας τραυματισμός να μην γίνει έγκαιρα αντιληπτός.

Σακχαρώδης διαβήτης και ακρωτηριασμοί: Πότε μπορεί να χρειαστεί ακρωτηριασμός;

Ο ακρωτηριασμός δεν αποτελεί άμεση συνέπεια του σακχαρώδη διαβήτη. Μπορεί, όμως, να εξεταστεί σε σοβαρές περιπτώσεις επιπλοκών του διαβητικού ποδιού. Ένα έλκος που δεν επουλώνεται μπορεί να οδηγήσει σε λοίμωξη. Επιπλέον, όταν συνυπάρχει νευροπάθεια ή μειωμένη αιμάτωση, η κατάσταση μπορεί να γίνει ιδιαίτερα σοβαρή. Σε προχωρημένες περιπτώσεις μπορεί να εμφανιστούν εκτεταμένη λοίμωξη, νέκρωση ή γάγγραινα, καθώς και σοβαρή ισχαιμία ή εκτεταμένη βλάβη των ιστών. Όταν οι γιατροί δεν μπορούν να διασώσουν το άκρο και η κατάσταση απειλεί την υγεία του ασθενούς, μπορεί να χρειαστεί χειρουργική αφαίρεση τμήματός του. Η αρμόδια ιατρική ομάδα αποφασίζει εξατομικευμένα αν χρειάζεται ακρωτηριασμός, ανάλογα με την κατάσταση του ασθενούς και τις δυνατότητες διατήρησης του άκρου.

Μπορεί να μειωθεί ο κίνδυνος ακρωτηριασμού;

Η πρόληψη των επιπλοκών του διαβητικού ποδιού είναι ιδιαίτερα σημαντική. Παράλληλα, οι σύγχρονες κατευθυντήριες οδηγίες δίνουν έμφαση στην έγκαιρη αναγνώριση των ποδιών υψηλού κινδύνου και στην τακτική εξέταση.

Η πρόληψη μπορεί να περιλαμβάνει:

• καλή ρύθμιση του διαβήτη σύμφωνα με το εξατομικευμένο θεραπευτικό πλάνο,
• τακτικό έλεγχο των ποδιών,
• έλεγχο της αισθητικότητας και της κυκλοφορίας,
• κατάλληλη φροντίδα του δέρματος και των νυχιών,
• αποφυγή τραυματισμών,
• χρήση κατάλληλων υποδημάτων,
• έγκαιρη αντιμετώπιση πληγών και λοιμώξεων,
• τακτική ιατρική παρακολούθηση.

Ο ρόλος των κατάλληλων υποδημάτων και ορθώσεων

Επιπλέον, η προστασία του ποδιού είναι ιδιαίτερα σημαντική σε άτομα που έχουν αυξημένο κίνδυνο εμφάνισης έλκους. Σε ορισμένες περιπτώσεις, ο θεράπων ιατρός μπορεί να συστήσει ειδικά θεραπευτικά υποδήματα ή άλλα βοηθήματα που μειώνουν την πίεση σε ευαίσθητες περιοχές του ποδιού. Ο θεράπων ιατρός και οι αρμόδιοι επαγγελματίες υγείας επιλέγουν κάθε ορθωτικό ή υποστηρικτικό βοήθημα εξατομικευμένα, λαμβάνοντας υπόψη την κατάσταση του ποδιού.

Τι συμβαίνει μετά από έναν ακρωτηριασμό;

Ένας ακρωτηριασμός κάτω άκρου αποτελεί μία σημαντική αλλαγή στην καθημερινότητα ενός ανθρώπου. Ωστόσο, η αποκατάσταση δεν σταματά με την ολοκλήρωση της χειρουργικής επέμβασης. Ανάλογα με το επίπεδο του ακρωτηριασμού και την κατάσταση του ασθενούς, το πρόγραμμα αποκατάστασης μπορεί να περιλαμβάνει:

• φροντίδα και παρακολούθηση του κολοβώματος,
• φυσικοθεραπεία,
• ασκήσεις ενδυνάμωσης και ισορροπίας,
• εκπαίδευση στη βάδιση,
• αξιολόγηση για τη χρήση πρόθεσης,
• κατασκευή και εφαρμογή εξατομικευμένης πρόθεσης,
• εκπαίδευση στη χρήση και φροντίδα της πρόθεσης,
• τακτικούς επανελέγχους και προσαρμογές.

Ο στόχος της αποκατάστασης είναι να υποστηριχθεί η λειτουργικότητα και η όσο το δυνατόν μεγαλύτερη ανεξαρτησία του ατόμου στην καθημερινή ζωή.

Πρόληψη, έγκαιρη αντιμετώπιση και σωστή αποκατάσταση

Οι επιπλοκές του σακχαρώδη διαβήτη μπορούν να επηρεάσουν σημαντικά την ποιότητα ζωής, όμως οι ασθενείς μπορούν να προλάβουν ή να καθυστερήσουν πολλές από αυτές με την κατάλληλη διαχείριση της νόσου και την τακτική παρακολούθηση.

Ειδικότερα, για τα κάτω άκρα, η πρόληψη ξεκινά από τον τακτικό έλεγχο και την έγκαιρη αντιμετώπιση ακόμη και μικρών προβλημάτων. Αντίστοιχα, όταν έχει ήδη πραγματοποιηθεί ακρωτηριασμός, η σωστή αποκατάσταση, η κατάλληλη πρόθεση και η εξατομικευμένη εφαρμογή της μπορούν να αποτελέσουν σημαντικά εργαλεία για την επαναφορά της κινητικότητας.

Για τον λόγο αυτό, η αντιμετώπιση ενός ατόμου με σακχαρώδη διαβήτη και προβλήματα στα κάτω άκρα χρειάζεται εξατομικευμένη προσέγγιση και συνεργασία μεταξύ των διαφορετικών επαγγελματιών υγείας και αποκατάστασης.